Geschiedenis Moerwijk

De wijk ligt ten zuidwesten van het centrum van Den Haag en wordt omsloten door de Troelstrakade, de spoorlijn Rotterdam-Den Haag, de grens met Rijswijk, de grens met Wateringen, de Loevesteinlaan, de Melis Stokelaan en de Moerweg.

De wijk wordt in vijf sectoren verdeeld:
Moerwijk 1: het gebied omsloten door de Troelstrakade, Erasmusweg en de Moerweg;
Moerwijk 2: het deel begrensd door de Melis Stokelaan, Moerweg, Erasmusweg en Loevesteinlaan;
Moerwijk 3: het gebied omsloten door de Erasmusweg, de spoorlijn Rotterdam-Den Haag, de grens met Rijswijk en de Middachtenweg;
Moerwijk 4/5: het deel begrensd door de Erasmusweg, Middachtenweg, de grens met Rijswijk en de grens met Wateringen.

Ontwikkelingsgeschiedenis.
Moerwijk ligt op de grens van drie polders: de Noordpolder ('t Noordblok), de voormalige Oost-Escamppolder en de Wippolder. De Moerweg (Westerbeek of Lange Laak) en de Erasmusweg (Molensloot of Korte Laak) vormen de grenzen tussen deze polders. Om kosten te besparen is het gebied niet ontpolderd.

Moerwijk 1 is grotendeels tot stand gekomen op basis van het 'Plan Moerweg' van de Dienst Stadsontwikkeling en Volkshuisvesting uit 1930. De geplande arbeiderswijk ten westen van het Laakkanaal kreeg een Berlagiaanse opzet van hoge gesloten randbebouwing en lagere bebouwing rond binnenpleinen. Bij de uitvoering zijn wijzigingen in het plan aangebracht: de bebouwing werd verdicht ten koste van de binnenruimten, de geplande HTM-remise verviel en er kwamen meer hoekwinkels.

Drie woningcorporaties -Beter Wonen, Patrimonium en Luctor et Emergo- bouwden hier. In 1933 kwamen de eerste huizen gereed. Door de economische crisis stagneerde de bouw vanaf 1935. Het deel ten noorden van de Melis Stokelaan kwam grotendeels nog voor 1940 gereed; ten zuiden van deze laan was veel minder gerealiseerd (Esmoreitplein). Na de oorlog startte men met de voltooiing van Moerwijk 1 en de aanleg van straten in Moerwijk 2 volgens het vooroorlogse plan. De bebouwing van Moerwijk 2 kwam echter tot stand volgens een plan van W.M. Dudok uit 1949, evenals de stedenbouwkundige opzet van Moerwijk 3, 4 en 5. Voor het midden van de jaren vijftig was de wijk vrijwel voltooid. Eind jaren zestig werden twee gebouwen van veertien verdiepingen aan het Erasmusplein gebouwd.

De stedenbouwkundige hoofdopzet van de wijk is gebaseerd op een rechthoekig patroon van brede wegen met het Erasmusplein als hart. Hier overheen ligt een fijner grid van groenvoorzieningen met hier en daar singels. Deze groenstructuur verbindt de vier buurten ten zuiden van de Melis Stokelaan.

Het plan van Dudok vertoont een opener karakter dan de oorspronkelijk geplande Berlagiaanse structuur.
In plaats van gesloten bouwblokken kwam er een weidse aanleg met open blokken en vrij toegankelijke tuinen. Op enkele plekken koos Dudok voor strokenbouw.

De wijk heeft een aantal kleine lintvormige winkelcentra en een winkelcentrum aan het Heeswijkplein. Dit plein dankt zijn omvang mede aan het feit dat rekening moest worden gehouden met de bouw van een Station Moerwijk.

Structurele en/of functionele veranderingen.
Wezenlijke veranderingen hebben zich in Moerwijk niet voorgedaan. De hoekwinkels in Moerwijk 1 zijn voor een belangrijk deel opgeheven; de winkelcentra elders in de wijk trekken minder bezoek. De bevolking liep terug van 30.000 zielen in het midden van de jaren zestig tot 20.000 nu.

(Bron: Monumenten inventarisatieproject Den Haag 1850-1940. Den Haag 1992)

Meer weten? Lees ook:
Moerwijk heeft Abraham gezien (1932-1982). De geschiedenis van Moerwijk in vogelvlucht. 's-Gravenhage 1985.